آزمایشگاه دکتر اسدی
HPV
آزمایش HPV چیست؟
تست HPV (مخفف Human Papillomavirus) یا تست ویروس پاپیلومای انسانی، آزمایشی است که برای شناسایی وجود ویروس HPV در سلولهای دهانه رحم (سرویکس) انجام میشود. این ویروس یکی از شایعترین عفونتهای منتقلشونده از راه جنسی است و برخی از انواع آن میتوانند باعث ایجاد سرطان دهانه رحم یا زگیل تناسلی شوند.
هدف تست HPV چیست؟
هدف از این آزمایش، تشخیص زودهنگام عفونت با نوعهای پرخطر ویروس HPV است — بهویژه نوعهای ۱۶ و ۱۸، که عامل اصلی بیشتر موارد سرطان دهانه رحم هستند.
روش نمونهگیری HPV در بانوان
تست ممکن است کمی ناراحتکننده باشد اما معمولاً دردناک نیست و فقط چند دقیقه طول میکشد.
این تست معمولاً همراه با تست پاپ اسمیر (Pap smear) انجام میشود.
پزشک یا ماما با یک برس کوچک از سلولهای دهانه رحم نمونهگیری میکند.
نمونه برای بررسی وجود DNA ویروس HPV به آزمایشگاه فرستاده میشود.
روشهای نمونهگیری HPV در آقایان
نمونهگیری از پوست یا مخاط ناحیه تناسلی
در صورت وجود زائده یا ضایعه (مثل زگیل)، پزشک با یک سوآب نرم (cotton swab) از سطح ضایعه یا اطراف آلت، کیسه بیضه یا ناحیه مقعد نمونه میگیرد.
این روش در مطب یا کلینیک انجام میشود و معمولاً بدون درد است.
چه کسانی باید تست HPV بدهند؟
طبق دستورالعملهای معمول:
- افرادی که روابط خارج از چهارچوب خانواده دارند
- افرادی که در ناحیه تناسلی ضایعات مشکوک دارند
- افرادی که شریک جنسی آنها مبتلا به ویروس اچ پی وی می باشد
- افرادی که درگیر عفونت های مکرر( که به درمان پاسخ نمی دهند) هستند
چند نکته مهم:
وجود HPV به معنی سرطان نیست!
در اغلب موارد سیستم ایمنی بدن ویروس را طی ۱ تا ۲ سال از بین میبرد. تنها در صورت باقی ماندن طولانیمدت ویروس (بهویژه نوعهای پرخطر)، احتمال بروز تغییرات سلولی و در نهایت سرطان افزایش مییابد.
اکثر مردان آلوده به HPV هیچ علامتی ندارند و ویروس بهطور خودبهخود طی چند ماه تا دو سال از بین میرود.
در حال حاضر، هیچ تست غربالگری روتین HPV برای مردان سالم وجود ندارد (برخلاف زنان).
معمولاً تست فقط زمانی انجام میشود که علائمی مثل زگیل تناسلی، ضایعه پوستی یا التهاب مزمن وجود داشته باشد.
هرچند برخی از تیپهای ویروس HPV ممکن است طی دو سال توسط سیستم ایمنی بدن از بین بروند، اما در صورت نبود آگاهی و رعایت نکردن اصول بهداشتی، امکان انتقال ویروس به شریک جنسی وجود دارد.
پیشگیری
بهترین روش پیشگیری از HPV در آقایان و خانمها:
کاهش تعداد شرکای جنسی و بررسی سلامت شریک جنسی
واکسیناسیون HPV (مثل واکسن گارداسیل ۹)
استفاده از کاندوم (اگرچه محافظت کامل ایجاد نمیکند)
اهمیت انجام تست HPV و ارتباط آن با سرطان دهانه رحم
ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یکی از شایعترین عفونتهای منتقلشونده از راه تماس جنسی است. بیشتر افراد در طول زندگی خود حداقل یکبار به این ویروس مبتلا میشوند، اما در اغلب موارد بدن بهصورت طبیعی ویروس را از بین میبرد. با این حال، برخی از تیپهای پرخطر ویروس HPV ممکن است در بدن باقی بمانند و در طول زمان باعث ایجاد تغییرات غیرطبیعی در سلولهای دهانه رحم شوند.
در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع، این تغییرات میتوانند به سرطان دهانه رحم منجر شوند.
انجام منظم تست HPV روشی مؤثر برای شناسایی زودهنگام این نوع ویروسها پیش از بروز علائم یا تغییرات سلولی است. تشخیص بهموقع عفونتهای پرخطر این ویروس، به پزشک امکان میدهد تا با بررسیهای تکمیلی و اقدامات پیشگیرانه، از پیشرفت بیماری و بروز سرطان جلوگیری کند.
بنابراین، انجام تست HPV در کنار تست پاپاسمیر، یکی از مهمترین راهکارها برای حفظ سلامت دستگاه تناسلی و پیشگیری از سرطان دهانه رحم به شمار میرود.
فراموش نکنید که:
آگاهی، پیشگیری و انجام بهموقع آزمایشها کلید اصلی در حفظ سلامت جنسی و پیشگیری از سرطانهای مرتبط با ویروس HPV هستند. با انجام منظم تست HPV، رعایت اصول بهداشتی و دریافت واکسن، میتوان از بروز بسیاری از عوارض این ویروس پیشگیری کرد و سلامت خود و شریک زندگی را حفظ نمود.
تیپهای کمخطر (Low-risk HPV)
این نوعها معمولاً باعث زگیل تناسلی یا ضایعات خوشخیم پوستی میشوند و خطر سرطان ندارند.
رایجترین تیپهای کمخطر عبارتاند از:
HPV 6
HPV 11
گاهی هم: ۴۰، ۴۲، ۴۳، ۴۴، ۵۴، ۶۱، ۷۲، ۸۱
این نوعها معمولاً باعث ایجاد زگیلهای سطحی روی ناحیه تناسلی، مقعد یا اطراف دهان میشوند و با درمانهای موضعی قابل کنترلاند.
تیپهای پرخطر (High-risk HPV)
این گروه میتوانند باعث تغییرات پیشسرطانی در سلولها شوند و در صورت ماندگاری طولانی، به سرطان منجر گردند — بهویژه سرطان دهانه رحم، اما گاهی هم سرطان مقعد، واژن، آلت تناسلی یا حلق.
مهمترین تیپهای پرخطر عبارتاند از:
HPV ۱۶ ← شایعترین و خطرناکترین نوع
HPV ۱۸ ← دومین نوع پرخطر مهم
و همچنین: ۳۱، ۳۳، ۳۵، ۳۹، ۴۵، ۵۱، ۵۲، ۵۶، ۵۸، ۵۹، ۶۶، ۶۸
دو تیپ ۱۶ و ۱۸ بهتنهایی عامل حدود ۷۰٪ موارد سرطان دهانه رحم در جهان هستند.
نکته پیشگیرانه
واکسنهای جدید مثل Gardasil ۹ علیه ۹ نوع از تیپهای شایع و خطرناک HPV (شامل ۶، ۱۱، ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲، ۵۸) محافظت ایجاد میکنند و بهترین راه پیشگیری محسوب میشوند.
درمان در HPV به چه معناست؟
درمان در واقع برای عوارض و علائم ناشی از ویروس انجام میشود، نه خود ویروس.
مثلاً:
اگر فرد زگیل تناسلی داشته باشد:
پزشک بسته به وضعیت از یکی از روشهای زیر استفاده میکند:
داروهای موضعی مثل:
Podophyllin / Podofilox
Imiquimod (Aldara)
Sinecatechins
روشهای فیزیکی:
لیزر
کرایوتراپی (فریز کردن زگیل)
کوتریزاسیون (سوزاندن زگیل)
جراحی در موارد شدید
اگر تغییرات سلولی (در دهانه رحم یا مقعد) دیده شود:
ممکن است بخش آسیبدیده با روشهایی مثل LEEP یا Conization برداشته شود تا از پیشرفت به سرطان جلوگیری شود.
پزشک بررسیهای دقیقتر (مثل کولپوسکوپی) انجام میدهد.
نکات مهم
واکسن گارداسیل ۹ (Gardasil ۹) برای پیشگیری مؤثر است، ولی برای درمان عفونت موجود کاربرد ندارد.
دارویی برای از بین بردن خود ویروس HPV وجود ندارد.
اما تقویت سیستم ایمنی بدن (با تغذیه مناسب، خواب کافی، ترک سیگار و کنترل استرس) به دفع سریعتر ویروس کمک میکند.
تقویت سیستم ایمنی
تغذیه مناسب و ضدالتهابی
غذاهایی که سرشار از ویتامینها، آنتیاکسیدانها و مواد معدنی هستند، سیستم ایمنی را فعالتر میکنند.
توصیهها:
مصرف روزانهی میوه و سبزی تازه (بهویژه انار، پرتقال، فلفل دلمهای، هویج، اسفناج، کلم بروکلی)
منابع ویتامین C و E
غذاهای حاوی روی (Zn) و سلنیوم (مثل مغزها، ماهی، حبوبات، تخممرغ)
نوشیدن آب کافی و پرهیز از غذاهای فرآوریشده، قند زیاد و فستفود
خواب کافی
کمخوابی باعث تضعیف سیستم ایمنی میشود.
سعی کن شبها ۷ تا ۸ ساعت خواب باکیفیت داشته باشی.
ترک سیگار و الکل
تحقیقات نشان داده مصرف سیگار، قلیان و الکل میتواند دفع ویروس HPV را بهتعویق بیندازد و خطر تغییرات سلولی را بالا ببرد.
کاهش استرس
استرس طولانیمدت باعث افت عملکرد ایمنی میشود.
راهکارها:
مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق
پیادهروی منظم
داشتن تفریح و ارتباط اجتماعی مثبت
فعالیت بدنی منظم
ورزش ملایم و منظم (مثل ۳۰ دقیقه پیادهروی روزانه) باعث افزایش گردش خون و تقویت ایمنی میشود.
مصرف مکملها (در صورت نیاز و با نظر پزشک)
ویتامین D (خیلی مهم در عملکرد ایمنی و پیشگیری از ماندگاری ویروس)
ویتامین C، روی، سلنیوم و پروبیوتیکها
اما حتماً باید با نظر پزشک مصرف شوند، چون مصرف بیرویه هم میتواند مضر باشد.
رعایت بهداشت جنسی و انجام معاینات منظم
استفاده از کاندوم (اگرچه محافظت کامل ایجاد نمیکند، ولی انتقال را کاهش میدهد).
پرهیز از تعدد شرکای جنسی.
انجام تستهای دورهای (مثل پاپاسمیر و HPV) طبق توصیه پزشک.