ساعت کاری:

شنبه تا پنجشنبه
(07:00 - 13:30) (16:00 - 22:00)

نشانی:

گچساران، خیابان بلادیان،
روبروی مخابرات، جنب بانک مسکن

توضیحات راهنمای ناشتایی

ناشتایی یعنی فرد برای یک مدت مشخص (معمولاً ۸ تا ۱۲ ساعت) هیچ نوع خوراکی یا نوشیدنی حاوی کالری مصرف نکند تا نتیجهٔ آزمایش‌های خونی دقیق‌تر به‌دست آید. در این مدت فقط نوشیدن آب ساده مجاز است. هدف از ناشتایی این است که غذا، نوشیدنی‌ها و فرآیند هضم روی میزان قند، چربی‌ها و برخی مواد شیمیایی خون اثر نگذارد و اندازه‌گیری‌ها دچار خطا نشوند.

🚫 در دوران ناشتایی چه چیزهایی ممنوع است؟
  • خوردن هر نوع غذا
  • چای و قهوه (حتی تلخ)
  • آبمیوه
  • آدامس
  • سیگار (برای برخی آزمایش‌ها باعث خطا می‌شود)
✔️ فقط آب ساده مجاز است.

آزمایش های الزامی

✓ کدام آزمایش‌ها معمولاً نیاز به ناشتایی دارند؟
  • قند خون ناشتا (FBS)
  • چربی خون (کلسترول، تری‌گلیسیرید)
  • آزمایش‌های مربوط به کبد و کلیه (در بسیاری موارد)
  • آزمایش آهن و فریتین
  • برخی تست‌های هورمونی و متابولیک
آزمایش های تکمیلی
اگر آزمایش شما ترکیبی است…
اگر چند آزمایش را با هم انجام می‌دهید، بیشترین مدت ناشتایی موردنیاز را انتخاب کنید.
مثلاً اگر قند خون ناشتا و تری‌گلیسرید دارید → ۱۲–۱۴ ساعت ناشتایی.
برای تست ادرار و مدفوع ناشتایی لازم است؟
برای اکثر آزمایش‌های ادرار و مدفوع نیازی به ناشتایی نیست.
اما چند نکته مهم وجود دارد:
🧪 آزمایش ادرار
  • ادرار معمولی (Urinalysis) → ناشتایی لازم نیست.
  • کشت ادرار → ناشتایی لازم نیست؛ فقط نمونه باید اولِ صبح و تمیز گرفته شود.
  • تست‌های خاص مثل اندازه‌گیری کلسیم، کراتینین یا متابولیت‌ها در ادرار ۲۴ ساعته → ناشتایی نیاز ندارد، ولی باید جمع‌آوری را طبق دستور شروع کنید.
💩 آزمایش مدفوع
  • بررسی انگل، خون مخفی، کشت مدفوع → ناشتایی لازم نیست.
  • فقط در آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT) ممکن است محدودیت غذایی ۱–۳ روز قبل لازم باشد (مثل پرهیز از گوشت قرمز)، اما ناشتایی صبحِ آزمایش لازم نیست.
نکات مهم قبل از آزمایش
✅ 1. نوشیدن آب مجاز است
  • می‌توانید مقدار کافی آب بنوشید؛ این کار حتی برای نمونه‌گیری بهتر است.
  • اما:
    • نوشیدنی‌های شیرین، چای، قهوه و آب میوه ممنوع است.
  • ✅ 2. از مصرف داروها بدون مشورت پزشک خودداری کنید
    • برخی داروها نتایج آزمایش را تغییر می‌دهند.
    • اگر دارویی را باید حتماً مصرف کنید، قبل از آزمایش از پزشک یا آزمایشگاه سؤال کنید.
  • ✅ 3. از فعالیت سنگین و ورزش قبل از آزمایش اجتناب کنید
    • ورزش شدید 24–12 ساعت قبل از آزمایش ممکن است سطح قند، چربی‌ها و آنزیم‌ها را تغییر دهد.
  • ✅ 4. از مصرف الکل و سیگار اجتناب کنید
    • الکل حداقل 48 ساعت و سیگار حداقل 1–2 ساعت قبل از آزمایش نباید مصرف شود، چون بر نتایج اثر می‌گذارد.
  • ✅ 5. خواب کافی داشته باشید
    • بی‌خوابی می‌تواند باعث تغییر در قند خون، هورمون‌ها و برخی نتایج دیگر شود.
  • ✅ 6. از استرس و هیجان پرهیز کنید
    • استرس شدید می‌تواند سطح هورمون‌ها و قند خون را بالا ببرد.
  • ✅ 7. قبل از آزمایش از جویدن آدامس خودداری کنید
    • حتی آدامس بدون قند نیز می‌تواند باعث ترشح انسولین و تغییر قند خون شود.
  • ✅ 8. زمان مناسب نمونه‌گیری
    • بهتر است آزمایش‌های نیازمند ناشتایی صبح زود انجام شوند تا مدت ناشتایی به طول نیانجامد.
  •  نکات مهم قبل از تست‌های هورمونی
    1. زمان نمونه‌گیری مهم است
      • برخی هورمون‌ها مثل کورتیزول و تستوسترون ریتم شبانه‌روزی دارند و بهتر است صبح‌ها نمونه‌گیری شوند.
    2. اجتناب از فعالیت شدید و استرس
      • ورزش شدید، استرس و اضطراب می‌توانند سطح بسیاری از هورمون‌ها را تغییر دهند.
    3. داروها را بررسی کنید
      • داروهای هورمونی، کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدبارداری و برخی مکمل‌ها می‌توانند نتایج را تحت تأثیر قرار دهند.
    4. غذا و نوشیدنی
      • برای هورمون‌هایی که نیاز به ناشتا دارند، معمولاً فقط آب مجاز است.

     

  •  نکات مهم قبل از آزمایش ویتامین‌ها
    1. مصرف مکمل‌ها و داروها
      • مکمل‌های ویتامینی و داروهایی که ویتامین دارند، حداقل ۶–۸ ساعت قبل از نمونه‌گیری باید قطع شوند.
    2. آب نوشیدن مجاز است
      • آب روی نتیجه تأثیر ندارد و حتی برای نمونه‌گیری بهتر است.
    3. نمونه‌گیری صبحگاهی ترجیح داده می‌شود
      • به‌ویژه برای ویتامین‌های محلول در چربی، سطح خون پایدارتر است.
    4. رژیم غذایی سنگین یا پرچرب
      • برای ویتامین‌های محلول در چربی، مصرف وعده غذایی پرچرب قبل از آزمایش می‌تواند سطح ویتامین را افزایش دهد، بنابراین ناشتا بودن مهم است.
شرایط ناشتایی
⭐ شرایط ناشتایی برای آزمایش‌های مختلف
1) آزمایش قند خون (FBS)
  • نیاز به ناشتایی: ۸ تا ۱۲ ساعت
  • فقط آب ساده مجاز است.
2) چربی خون (Lipid Profile)
  • کلسترول، LDL، HDL، تری‌گلیسرید
  • ناشتایی:
    • تری‌گلیسرید بالا → ۱۲–۱۴ ساعت
    • سایر موارد → ۸–۱۲ ساعت
  • نوشیدن آب مجاز است.

3) قند ۲ ساعته (OGTT)
  • ناشتایی: ۸–۱۲ ساعت
  • پس از گرفتن قند ناشتا باید محلول قندی مصرف شود و دوباره خون‌گیری انجام شود.

4) آزمایش‌های عملکرد کلیه
  • BUN، Creatinine
  • معمولا  ۳ - ۵ ساعت ناشتایی کافی می باشد.
  • Uric Acid
  • معمولاً ۸–۱۲ ساعت ناشتایی بهتر است.

5) آزمایش‌های عملکرد کبد
  • AST، ALT، ALP، Bilirubin
  • معمولاً ناشتایی لازم نیست، اما ۸ ساعت ناشتایی می‌تواند دقت را بالا ببرد.

6) آزمایش آهن
  • Iron, TIBC, Ferritin
  • بهترین زمان نمونه‌گیری: صبح زود
  • نیاز به ناشتایی: ۸–۱۲ ساعت
  • مکمل آهن باید ۴۸–۷۲ ساعت قبل قطع شود.

7) هورمون‌ها
    • ۱. هورمون‌هایی که معمولاً نیاز به ناشتایی دارند
      هورمون
      توضیح
      انسولین
      اغلب همراه با قند خون ناشتا اندازه‌گیری می‌شود. ناشتایی ۸–۱۲ ساعت لازم است.
      کورتیزول
      معمولاً در نمونه خون صبحگاهی اندازه‌گیری می‌شود. ناشتایی لازم نیست، اما خوردن غذا قبل از نمونه‌گیری می‌تواند نتایج را کمی تغییر دهد.
      هورمون تیروئید (T3, T4, TSH)
      اکثر آزمایشگاه‌ها توصیه می‌کنند ناشتا باشید، مخصوصاً اگر همزمان T3 و T4 و TSH را چک می‌کنید.
      هورمون رشد (GH)
      معمولاً نیاز به ناشتا ندارد، مگر اینکه آزمایش همراه با تست تحمل گلوکز باشد.
      پرولاکتین
      ناشتا بودن لازم نیست، اما استرس و غذا می‌توانند سطح آن را تغییر دهند.
      هورمون‌های جنسی (LH, FSH, تستوسترون، استروژن)
      معمولاً ناشتا بودن ضروری نیست، ولی بعضی آزمایشگاه‌ها توصیه می‌کنند صبح‌ها و ناشتا نمونه‌گیری شود.

 

 


8) CBC (شمارش کامل سلول‌های خونی)
  • ناشتا لازم ندارد.

9) آزمایش ویتامین‌ها
  • ۱. ویتامین‌های محلول در چربی (A, D, E, K)
    • این ویتامین‌ها با چربی موجود در غذا جذب می‌شوند، بنابراین خوردن وعده غذایی پرچرب قبل از آزمایش می‌تواند سطح خون را بالا یا پایین نشان دهد.
    • معمولاً توصیه می‌شود ۸–۱۲ ساعت ناشتا باشید.
    • مصرف آب مجاز است.
    • نمونه‌گیری بهتر است صبح زود انجام شود.
    مثال‌ها:
    • ویتامین A (رتینول)
    • ویتامین D (25-OH و D3)
    • ویتامین E (توكوفيرول)
    • ویتامین K

    ۲. ویتامین‌های محلول در آب (B1, B2, B6, B12، C)
    • این ویتامین‌ها سریع‌تر جذب و دفع می‌شوند و سطح خون آنها با وعده غذایی خیلی تغییر نمی‌کند.
    • معمولاً ناشتا بودن ضروری نیست، مگر اینکه پزشک دستور داده باشد.
    • مصرف مکمل‌های ویتامینی قبل از آزمایش می‌تواند سطح خون را بالا ببرد، بنابراین بهتر است حداقل ۶–۸ ساعت قبل از آزمایش مکمل مصرف نشود.
    مثال‌ها:
    • ویتامین C
    • ویتامین B12 (کوبالامین)
    • فولات (B9)
    • دیگر ویتامین‌های گروه B
تداخل دارویی
✅ نکات مهم درباره تداخل دارویی : مشورت با پزشک قبل از آزمایش اگر دارویی مصرف می‌کنید، حتماً قبل از آزمایش به پزشک یا پرسنل آزمایشگاه اطلاع دهید. برخی داروها ممکن است لازم باشد مدت کوتاهی قبل از آزمایش قطع شوند، ولی این کار حتماً باید زیر نظر پزشک انجام شود.
ثبت داروها نام همه داروها، مکمل‌ها و حتی داروهای گیاهی که مصرف می‌کنید، یادداشت کنید. داروهای رایج که می‌توانند نتایج را تغییر دهند: نوع آزمایشداروهایی که ممکن است تداخل داشته باشند قند خون ناشتا (FBS)انسولین، داروهای خوراکی دیابت، کورتیکواستروئیدها، داروهای تیروئیدی، بعضی داروهای فشار خون چربی خون (کلسترول و تری‌گلیسیرید)داروهای کاهش‌دهنده چربی (استاتین‌ها)، داروهای دیورتیک، بتابلوکرها، داروهای هورمونی (مثل قرص‌های ضدبارداری) آزمایش کبداستامینوفن، داروهای ضد صرع، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد قارچ آزمایش کلیهداروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs)، داروهای فشار خون، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها آزمایش هورمونیداروهای استروئیدی، داروهای تیروئیدی، قرص‌های ضدبارداری، داروهای باروری داروهای بدون نسخه و گیاهی هم مهم هستند بعضی مکمل‌ها، ویتامین‌ها و داروهای گیاهی می‌توانند نتایج قند و چربی خون و عملکرد کبد را تغییر دهند.
مثال: سیر، جینسینگ، ویتامین E و برخی داروهای لاغری. مدت زمان تأثیر داروها حتی اگر دارو را چند ساعت قبل مصرف کرده باشید، ممکن است اثر داشته باشد. برخی داروها اثرشان روزها یا هفته‌ها باقی می‌ماند.
نوع نمونه مورد نیاز
خون
روزهای انجام آزمایش
روزانه
تاریخ جوابدهی
تاریج جوابدهی هر تست متفاوت می باشد و فقط هنگام پذیرش قابلیت اطلاع رسانی دارد.
شرایط اورژانس
اکثر تست ها بجز ویتامین ها و کشت قابلیت اورژانس دارند
زمان مناسب برای انجام
صبح ناشتا
گالری تصاویر