پزشک ممکن است آزمایشهای هورمونی LH، FSH و PRL را به دلایل مختلف درخواست دهد، عمدتاً برای بررسی عملکرد محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–گناد و تشخیص مشکلات تولید مثل یا هورمونی. دلیل درخواست هر هورمون میتواند متفاوت باشد:
۱. بررسی ناباروری
- در مردان: برای بررسی علت کمبود یا کیفیت پایین اسپرم
- در زنان: برای بررسی اختلال تخمکگذاری یا نارسایی تخمدان
۲. تشخیص اختلالات جنسی
- اختلال نعوظ یا کاهش میل جنسی در مردان
- اختلالات قاعدگی یا توقف پریود در زنان
۳. بررسی اختلالات هیپوفیز
- تشخیص پرولاکتینوما (تومور خوشخیم غده هیپوفیز که باعث افزایش PRL میشود)
- بررسی کمکاری یا پرکاری غده هیپوفیز
۴. بررسی نارسایی یا اختلال عملکرد تخمدان/بیضه
- FSH و LH بالا یا پایین میتواند نشاندهنده مشکلات تخمدان، بیضه یا مقاومت هورمونی باشد
- کمک به تمایز بین مشکلات اولیه (بیضه/تخمدان) و ثانویه (هیپوفیز)
۱️⃣ LH (Luteinizing Hormone – هورمون لوتئینی)
| جنس | نقش | مشکلات احتمالی اگر غیرطبیعی باشد |
|---|---|---|
| زنان | تحریک تخمدانها برای تخمکگذاری و تولید هورمون استروژن و پروژسترون | – کمبود LH → تخمکگذاری رخ نمیدهد (اختلال باروری) – زیاد بودن LH → ممکن است نشانه سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) باشد |
| مردان | تحریک بیضهها برای تولید تستوسترون | – کمبود LH → کاهش تولید تستوسترون، مشکلات جنسی و ناباروری – زیاد بودن LH → اختلال اولیه بیضهها (مثل آسیب یا نارسایی) |
۲️⃣ FSH (Follicle Stimulating Hormone – هورمون محرک فولیکول)
| جنس | نقش | مشکلات احتمالی اگر غیرطبیعی باشد |
|---|---|---|
| زنان | تحریک رشد فولیکولهای تخمدان و آمادهسازی تخمک برای تخمکگذاری | – کمبود FSH → تخمدانها به درستی عمل نمیکنند (ناباروری) – زیاد بودن FSH → کاهش ذخیره تخمدان یا یائسگی زودرس |
| مردان | تحریک سلولهای اسپرمساز بیضه | – کمبود FSH → کاهش تولید اسپرم، ناباروری – زیاد بودن FSH → اختلالات بیضهای یا آسیب اسپرمساز |
۳️⃣ PRL (Prolactin – پرولاکتین)
| جنس | نقش | مشکلات احتمالی اگر غیرطبیعی باشد |
|---|---|---|
| زنان | تحریک تولید شیر و تأثیر بر چرخه قاعدگی | – پرولاکتین بالا → اختلال در قاعدگی، ناباروری، ترشح شیر غیرطبیعی (حتی اگر باردار نباشد) – پرولاکتین پایین نادر است و معمولاً مشکل حادی ایجاد نمیکند |
| مردان | تأثیر بر سطح تستوسترون و عملکرد جنسی | – پرولاکتین بالا → کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، ناباروری – پرولاکتین پایین معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیکند |
💡 نکات کلیدی
- LH و FSH نشاندهنده عملکرد هیپوفیز و تخمدانها/بیضهها هستند.
- PRL بیشتر برای بررسی اختلالات قاعدگی، ناباروری و مشکلات ترشح شیر اهمیت دارد.
- با ترکیب نتایج این سه هورمون، پزشک میتواند بفهمد مشکل از هیپوفیز، تخمدان/بیضه یا تومورهای پرولاکتینوما است یا نه.